Akrepler insanların korkularını en çok tetikleyen canlılar arasında. Türkiye’de de oldukça çok bulunan akrepler arasında oldukça zehirli olanlar var. Biz de projemizde Türkiye halk sağlığı ve biyolojisi açısından oldukça önem taşıdığını düşündüğümüz akrepler üzerine eğilmeyi uygun gördük ve bu konuyla ilgili üç alt başlık halinde projeler tasarladık.

Tasarladığımız ilk alt başlık Türkiye’de varlığı bilinmekte olan 16 akrep türünün dağılımını ve yoğunluğunu saptamak. Ülkemizde hangi türlerin var olduğu bilinse de bu türlerle ilgili demografik bir çalışmaya ulaşamamamız konuya eğilmemizi sağladı.

Bu çalışmanın yürütülmesiyse şöyle gerçekleşecek: Türkiye’deki akreplerin türlerini teşhis etmeye yarayan bir anahtar (tür teşhisine yarayan yol gösterici yöntem) yardımıyla bu işe gönüllüler arazide öncelikle bazı akrep türleri için sayım yapacaklar. Daha sonra ulaşılan veriler analiz edilecek ve sonuçlar ortaya konacak.

Bu çalışma için ihtiyaç duyduğumuz kaynakların başında canlı akreplerle uğraşmayı bilen, bizlere yol gösterici akademisyenler. Daha sonraysa arazi çalışmalarının yapılabilmesi için gerekli teknik ekipman ve yol ücretleri. Ayrıca, bu çalışmanın yapılabilmesi için akreplere uygun mevsimi seçmek de bir gereklilik.

Tasarladığımız bir diğer alt başlıksa, daha önceden saptanmamış olan Türkiye’deki akrep zehirlenmeleriyle ilgili verileri saptamak. Bu araştırmanı n uygulanma sürecinde özellikle akrep zehirlenmelerinin çok görüldüğünü düşündüğümüz Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ndeki sağlık kuruluşlarıyla işbirliği içerisinde bir form uygulamayı tasarlıyoruz.

Bu çalışma içinse ihtiyacımız olan iyi yapılandırılmış bir form hazırlamak ve bu formu uygulamaya gönüllü elemanlar bulmak. Projenin diğer bir ayağıysa Türkiye’de Hıfzısıhha tarafından en zehirli akrep türlerinden biri, Androctonus crassicauda’ya karşı at serumu üzerinden üretilen akrep panzehrini geliştirmek.

Bunu yaparken amaç insana at serumu vermekle oluşabilecek yan etkileri azaltmak ve (yapabilirsek) üretim maliyetini azaltmak, ayrıca her yıl binlerce akrebin katlini engellemek.

Düşündüğümüz teknikse hibridoma adı verilen yöntemle fare hücrelerinde monoklonal (tek tip) antikor (akrep zehrini etkisiz hale getiren madde) üretmek.

Bu teknikle normal antikor üreten fare hücreleri alınıp kanserli fare hücreleriyle birleştirilerek kültür ortamında sonsuz kez çoğalma yeteneğine sahip ve monoklonal antikor üreten hücreler yapılmakta.

Böylece akrep panzehrinin yan etkilerini azaltılacak ve daha kaliteli bir üretim yapılacak. Bu çalışma için ihtiyacımız olan şeyse bu konuda deneyimli bir laboratuvar ve tahminlerimize göre şimdilik 5000 Amerikan Doları civarında bir mali destek.

Çalışmanın başarı olasılığıysa daha tekniğin başka alanlara uygulanmış olması nedeniyle hayli yüksek. Ayrıca, bir ileri aşamada üretilen fare antikorlarını insanlaştırmayı (hümanizasyon) da düşünüyoruz.

Kaynak: Bilim Teknik Dergisi, Aralık 2006, Sayı:461