3,8 Milyar Yıl Önce Okyanusların Buzlanmasına Ne Engel Oldu?

Murat tarafından yazıldı. | 29 Mayıs 2010

Yıldızların evrimine dair modeller yıldızların yaşlandıkça, merkezlerindeki termonükleer tepkimeler sonucu parlaklıklarının arttığını söylüyor. Yıldızımız Güneş de bundan 3,8 milyar yıl önce, Arkeen çağı denen dönemde, şimdiki haline kıyasla % 30 daha donuktu.

Güneş ışınlarındaki bu azalma Dünya’da bir buz devri yaşandı, okyanuslar buz tuttu demek oluyor. Ancak jeolojik kanıtlar, beklenin aksine o dönemlerde Dünya’da bol miktarda su olduğunu gösteriyor.

O zamanlar atmosferdeki karbondioksit (CO₂) yoğunluğunun şimdikinden 100 kat daha fazla olması bu ikilemin çözümü olarak sunuluyor. Ancak CO₂ gibi sera etkisi yapan gazların miktarının bu kadar fazla olduğuna dair ikna edici bir kanıt henüz bulunamadı. Hatta Nature dergisinin 1 Nisan tarihli sayısında bu savı yanlışlayan bir çalışmaya yer verilmiş.

Çalışmalarını güneybatı Grönland’da gerçekleştiren Kopenhag Üniversitesi’nden Minik Rosing başkanlığındaki ekip, denizin altındaki 3,8 milyar yıllık tortul kayaları incelemiş ve tortullardaki manyetit ve siderit minerallerinin miktarını karşılaştırmış.

Atmosferden gelerek suda çözünen CO₂ miktarının çok fazla olması durumunda siderit oluşurken, az olması durumunda manyetit oluşuyor. Bu gerçekten hareketle iki mineralin miktarlarını oranlayan ekip o zamanki CO₂ miktarının şimdikinden ancak üç kat fazla olabileceğini bulmuş. Bu kadar CO₂ ise gereken sera etkisini yaratıp okyanusları sıvı halde tutmaya yeterli değil.

Peki karbon dioksit yerine gezegenimizi sıcak tutan neydi? Ekibin açıklaması şöyle: “3,8 milyar yıl önce su üzerindeki kıta miktarı şimdikinden daha azdı. Bir yandan kıtalardan yansıyan ısı yüzdesi azken bir yandan da ısıyı emen okyanuslar daha çok yer kaplıyordu.

Ayrıca sulardaki canlıların ve çıkardıkları gazların azlığı nedeniyle gökyüzünde daha az bulut vardı.

Bulutların azlığı ise Güneş’ten gelen ışınların atmosferden geri yansımasının az olması demek.” Bu açıklama, sera etkisi yapan gazların hiç olmadığını göstermiyor, ama bu gazların sanıldığı kadar da etkili olmadığı ve o zamanki jeolojik koşulları açıklayabilecek başka etkenler üzerinde daha çok düşünülmesi gerektiğini gösteriyor.

Kaynak: Bilim Teknik Dergisi, Mayıs 2010, Sayı:510