Reklamlar
| 14 Nisan 2010
Çin’de, kuşların evriminden önceki dönemlerden kalma, “çok tuhaf” tüyleri olan bir dinozorun fosili bulundu.
Epidexipteryx adı verilen dinozor büyük olasılıkla gösteriş için kullandığı şerit benzeri dört uzun tüyüyle kuşa çok benziyordu. Ancak Nature dergisinde yayımlanan habere göre, güvercin büyüklüğündeki bu hayvan da öteki kuş benzeri dinozorlarda görülen uçuş tüylerinin de olduğuna ilişkin hiçbir iz yok.
Bu keşif, kuşların ortaya çıkmasından hemen önce, yani Jura devrinin ortalarından sonlarına kadarki dönemde yaşamış türlerin çeşitliliğini ortaya koyuyor.
Fosili, Çin Bilimler Akademisi’nden Fucheng Zhang ve Xing Xu’nun liderliğinde bir grup paleontolog tanımladı. Londra Doğa Tarihi Müzesi paleontoloji birimi sorumlularından Dr. Angela Milner, “Çok iyi korunmuş bu fosil, heyecan verici ve hiç beklenmeyen bir bulgudur.” diyor ve tüylerin uçuş için kullanılmak üzere değişim göstermesinden milyonlarca yıl önce, süs için kullanıldığını gösterdiğini, küçük dinozorların sonunda havalanıp kuş olmalarından önce doğanın evrimsel deneylerine ilişkin etkileyici kanıtlar sağladığını söylüyor. Ama bu keşif, küçük, etçil, iki ayaklı dinozorların evrimleşerek kuşa dönüşmesinden önceki dönemin erken tarihini daha da karmaşıklaştırıyor.
Çin’in Liaoning eyaletindeki bugün artık iyi bilinen fosil yatağında birçok tüylü dinozor fosili ortaya çıkarılmıştı. Bunların arasında yer alan sincap büyüklüğünde, Microraptor adı verilen yaratığın, dinozorların kuşlara doğru evrimleşmesi sürecinin anlaşılmasında çok önem taşıyan bir keşif olduğu düşünülüyor.
Bilim insanları, Microraptor’un dört uzvuna da bağlı olan uzun tüyleri ağaçtan ağaca süzülmek için kullandığını düşünüyor. Moğolistan’ın içlerinde, Nincheng bölgesinin Daohugou yataklarındaki 152-168 milyon yıllık tortullarda bulunan Epidexipteryx ise kuşlarla birlikte uçabilen fosil akrabalarını da içeren taksonun ilkel, uçamayan bir üyesi.
Filogenetik analizler bu türün “tırmanan kanatlar” anlamına gelen Scansoriopterygidae adı verilen “tuhaf bir soyun” üyesi olduğunu gösteriyor.
Keşfi yapanlar aynı zamanda, bu türün sonunda kuşların ortaya çıkmasına neden olan iki ayaklı dinozorların yani teropodların farklı gruplarında görülen özelliklerin beklenmeyen bir kombinasyonunu sergilediğini de belirtiyor. Epidexipteryx’in bedeni kabarık, yumuşak, tüy benzeri bir örtüyle kaplıydı ve iki çift son derece uzun şeride benzeyen, ok gibi kuyruk tüyleri vardı.
Büyük bir olasılıkla gösteriş için kullanılan bu kuyruk tüyleri, Epidexipteryx’i bu özelliği taşıdığı bilinen ilk tür yapıyor. Ancak Epidexipteryx’in uzuvlarında günümüzde yaşayan kuşların çoğunda olan kontur tüyleri yok. Dr.Zhang, kuşlarda görülen birçok özelliği olsa da Epidexipteryx’in başka hiçbir teropodda rastlanmayan bazı çarpıcı özellikleri olduğunu söylüyor. Ona göre Epidexipteryx’in tuhaf görüntüsü, kuşların kökenine düşünülenden daha da yakın olduğunu gösteren bir şekilde morfolojik bir farklılığı işaret ediyor.
Dr.Zhang “Uzuv tüylerinin olmayışı, gösteriş için kullanılan tüylerinin kanat tüylerinden ve uçma yeteneğinden önce ortaya çıktığını akla getiriyor. Bu da Jura devrinde yaşamış teropodların kuşların kökenlerini anlamada önemli olduğunun altını çiziyor” diyor.
Oxford Üniversitesi’nden Dr.Graham Taylor, Çin’de ortaya çıkarılan bir dizi tüylü dinozor fosilinin en sonuncusu olan bu fosilin, iki nedenle özellikle heyecan verici olduğunu söylüyor.
Birinci neden, tüylü öteki dinozor fosilleri bilinen ilk kuşun ortaya çıkışından sonraki tarihlerden kalmayken bu fosilin çok daha genç olması ve dinozorlardan kuşlara geçişteki evrimsel olaylarla ilgili yeni bir pencere açıyor olması.
İkinci neden de tüylerin, uçuş için kullanılmadan önce gösteriş için kullanıldığını akla getiren süslü kuyruk tüylerinin olması.
Kaynak: Bilim Teknik Dergisi, Aralık 2008, Sayı:493
Reklamlar :
